متیل ماه پیشونی
ماه پیشونی تو دونی هر شو ای ماه چئ کنه ؟
ماه ایای تــَرک پیشونی تــُنه ماچ ایکنهه
زن چپونی بی که اولاد وَگیرش نیومه
شو و روز و روز شـو، اُو و نونش وابیده بی وَ یُـکه وَدیم ر ِی بگرده که بسا یه اولادی و ِی آخر عمری گیرش بیا.
بـِـی خـُش یَ رو گُ : تا بـِرم تِـی ( نزد) مِلـِی( ملا) همه چی دون آبائی بسا سیم گُ چه باسم کرده.
اُفتا و رَ و ره تِـِی مِلا و ایطَهر اِشنی که : بـِرَ یه هَسی ( استخوان) بِـِنه لِـی ( لای ) بُغچه ی و مِـن هیلو مَلاری ( گهواره) بـِنه و تا هَف شو و هَـف روز بــِلِکـَنِـش ( تکان بده)، اوسُ ایبینی خدا جـِی هَسَـکو یه دُوَر( دختر) مَلوسی وَت دایه.
زن دلش خـَش آبی و بِجـِک بـِجــِک ره سی حونه . اوچی که مِـلـِـی آبائی شون گهته بی تموم اَنجوم دا ، وهیچ هَم سی مِـیرَش وَ خُ نـَگِـرُ. تا نـَگُ مِـیرش خـَوَر داره که زن چی کِنه و، وَ ری خـُش هم نیاره که دونه.
از قضا مِـیرَش( شوهر) هم که ایخواس سَر وَ سِـرُ سِـر( رمز و راز ) زن درآره ،اومه و یه رو که داشت گـَـلَـنَـه ایبُرد وَدَر مال ، سَرخُ ( سرخود ، از عمد) بَرَیَـلَ بـِـی باقی گـَله قاطی کِـرد و نها وَباره و هیجار زدن که:
هی زن بیو که بَرَ یَــل شیر دِیشونَ خـَردن. زن چه دونس که مِـیرَش چِی خُ کِـنه، ره که بَرَیَـلَ وَ دِیشو جدا کِنه .....
چپون هم وَ او لـَت نها و جـِکِهسَن وَ سی حونه . رسی و نها هیلو مَلارینه زِر رِی کِه، وُ بـُغچَـنه جـُس . حالیش وابی یه چـِئ مِـن بغچه وَر پـیـتـنادَیه ، وازِش که ُ، دِی یه هَسی وَ مِنـشه، تِـی خـُش گو اِی زن ایخو جادو کنه و هَسَه وَ مِـن جـیـبَلِـش وَ کِـر که.
زن وَ کوه وَرگشت و مِـیرَش وَش گو: زِی بَهسَکونُمَ آماده و یه چَن تا نون بنه مِِنِـش که ایخـُم جـِی دیری بـِرَم.
چپون دو روُ و دو شو، رَه و رَه تا رَسی و کـَله ی کُـه بـِلـَندی . هَسه سِی یـُکه دَس کسی وَش نـَرَسه ، نها اُوچو وُ، سَرازیر آبی وَ سی حونَش. مـِـن هَمی حین وبین بـِـی که دالی ( عقابی ) هَسه وَرداشت و بُرد وَ لونَـش ، وختی ا شکَنـاش دِی یه دُوَر مَهلی ناز و مَلوسی وَش اومه وَدَر، نوُمشَ نها وَ « ماه پیشونی ». دال دُوَره زَفت ( نگه داری ) کِه تا دُوَرَ کو دِرُشت آبی.
یه رو که ماه پیشونی رهته بِـی وَ سر چشمه اُو بیاره ، یه تال( تار) وَ میش ( مو) اُفتا وَ مِن چشمه. از قضا کُر( پسر) پادِشِـی او ولات هم ، وَ سی شِکال اومدَ بیده وَ اوچو. مِـن اِی بین که پیاد وِیبو اُو بـِخـَره ، تیه ش( چشم ) ایزُهره ( می افتد ) وَ مو ماه پیشونی، وُ او تال مینه ویرداره ایبره وَ سی مِن قصر.
کُر پادشا که ایطهر چی نیده بی ، اینه و حِجَـت ( بهانه ) گِرُهتن که اِلا و بِـِلا مُ صاب ای مِـینه ایخـُم. شا هم اُنچی وَش گو: که تو خُ زَن داری و نباس دَ زن بسونی . کُر مجاب وانبی.
کُر شا نها و گشتن سی جـِسَن ( جستن ) صاب مو . پیرَزنی که مال همو ولات بِی ، گو که یه مرغ و یه پاتیل( دیگ) برنجی وَم بدین تا سیتو بِگـُم صاب مو کیه؟ کُر شاه هم وَ خدا خواسه هر چی پیرَزن خواس وَش دا. پیرَزن هم وَ کُر گو : هَر مجالی که دیدی کِر کِره دئید( دود ) بلند آبی ، بیو رِیاش.
گذشت تا یُـکه ماه پیشونی اُومه وَ سَر اُو چشمه . پیرَزن هم تا حالیش آبی که ماه پیشونی سَر چشمه یه، پاتیلَ وَرداشت تا اُو کِنه مِـنِش . ماه پیشونی پاتیلَ وَش اِهسه( گرفت) و پُرِش اُو که، وُ نها وَ سَر تَــش. تا اومه چَـکو نَ ( چاقو) وَ پیرَزن اِهسه که سَر مُرغَ سیش بوُره (ببرد) ، کِـرکِـره دید وَ هوا راس آبی. کُر شا هم زِی خـُـشه وَ اوچو رَسُند ُ، ماه پیشونی نَ وَرداشت بِـی خـُش بُرد وَ قٌصر..
یه رو ماه پیشونی دِوُکی وَ سی خـَسه خـَرونی ( رفع خستگی ) ورداشت و نها وَ دوک کردن پشمَـل. یَهو ( ناگهان) یه باد و بارفه ی سختی نها وُُ دوکِ ماه پیشونی نَ هم بـِی خـُش بُ (برد) . ماه پیشونی جِکِـس ( دوید ) وَ سی گِـرُهتن دِوُک ُ نَــتَرِِس . هـَم ایطو رَه و رَه تا یَهو خـُـشه دَم حونه ی دیوی که وَش آل زنگی ایگهتن ، دِئ ( دید ).
آل زنگی وَ ماه پیشونی گُ که: بیو مویَـلمَ شونه کُ. ماه پیشونی هم دراومه گُ: سر تِـیَـلـُم (به چشم) . آل زنگی گُ : چی یَـل مو بـِِختـَرِ یا مال تو؟ ماه پیشونی هم گُ : مال تو . خـُلاصه هر او چی آل زنگی وَش پُرسی ، ماه پیشونی دُرُس جـُواب دا.
آل زنگی گُ که : ایخـُم بِـِخـُسُم ( بخوابم) ، هـَر مِجالی اُورِ سِه( ابر سیاه ) اومه ، بـِهـل ( بگذار) تا بـِخـُسُم ، هـَر مجال هَم که اُوره سفید اُومه بُنـگـُم کُ. ماه پیشونی هم ایطـَهر کِ .
آل زنگی وَ ماه پیشونی خـَشِشِ( خوش اش) اومه ُ ، سی هَم یُ هَم مَـلوُسی روزَ نها وَ پیشونی ماه پیشونی و ملوسی ماه نَ وَرداشت زَ وَ دَم کَـچه(چونه) ی ماه پیشونی . ماه پیشونی هَم اُفتا وَ ره که سـِـی رِیا ( به طرف ) کاخ.
هَووُ ماه پیشونی وَش پُرسی که : چه کردیه ی که روز وَ پیشونیتِ و ماه دَم کَـچَت ایطو بِـِرچ ایزنه؟ ماه پیشونی هَم گُ : اینگَـَلَ آل زنگی وَم دایه. هووُ وَ ماه پیشونی نشون آل زنگینَ گِرُهت و اُفتا وَ ره . رَهت و رَهت تا رَسی وَ حونه ی آل زنگی . آل زنگی وَش گُ: بیو مویَـلمَ شونه کُ . هَوو گَُ: یُ چه حرفیه!
آل زنگی گُ : چی یَـل مو بخترِ یا مال تو؟ هَووه گُ: چیِئَـل ما بـِختـَر وِین تِنه. آل زنگی وَش گُ: ایخـُم بِـخـُوسُم ، هر مجالی اُورِ سِه( ابر سیاه ) اومه ، بیدارم نَکُ . اُوره سِه اومهُ هَوو آل زنگینه بـُنگ نـَکه. آل زنگی خـُش وَریسا و بُـقِـش رَ مِـن یَـک ( ناراحت شد) و یه دم خـَر، دَم پیشونی هَوو چَسبَـنا و سِـهی شونه هَم نها وَ دِلِش .
بعدَ وَختها ، ماه پیشونی و هَوُوش ، هَردِشون یکی یه کُری گیرشون اومه.
یه رو ماه پیشونی و هوُوش بـِی یَـک رَهتِـن وَ دَر یه دُوری بزنن. دُم خـَر پیشونی وَ ماه پیشونی گُ: بیو تاموُیَلِ(موهایت را) کـَموُ نیتَ( به مانند کمان) سیت پَل کنم ( بوافم) . دُم خَر پیشونی هم بی خـَورَکی ، موُ ماه پیشونی نَ وَ دَم یَ داری ( درختی ) محکم بَهس و کُر زشت خـُشَ هم وِردا ( انداخت ) وَ روُ( رود) و کُر ماه پیشونی نَ وَرداشتُ بُرد سی کاخ.
شو رَسی . ماه پیشونی وَ دار بهسه بی و نیتَرِس جُم ( تکان) بِـخـَره. مِـن اِی حین و بین هَف تا گرگ اومَن رِیا ماه پیشونی . ماه پیشونی گُ : گرگ مِـنَ نـَخـَر و حکایتشَ سی گرگ تعریف کِ. گرگ دراومه گُ : اَر مو تِنه نَـخـَرُم ، گرگ دومی ایخـَرِت. گرگ دومی اومه و ماه پیشونی اُن بیدگاری ( اصرار ) وَش کِ مجاب وانبی و، ماه پیشونی نَ خـَه ( خورد) .
وَ مِن حین خـَردن ماه پیشونی ، دوتا تـُک( قطره) وَ خِـین ( خون) اُفتا وَری گِـل( روی زمین) . وَ او دوتا تـُک خین ، یه نِـی سوز آبی .
چپونی و مِـن او ولاتی رَد وِیبِـی شاخه ی نِـی نَ چـِـی ( چید ) و نـِها وَ نـِی زدن. وَ نِی صِـدِی ماه پیشونی اومه وَ دَر:
بـِزَ نِـی زن
بـِزَ نِـی زن
چقه خوُو ایزنی نی
مُ هِسُم دُوَرِ دال
دُم خـَر پیشونی بَچه مَ وَرداشت
اُومه دونه ی گوهَرُمَ بُرد
مویلمَ هَم یواش دَم یه داری بَهس
.......
چپون تا یُنه اِشنفت، اُفتا وَ ره ، تا رسی وَ کاخ. دُم خـَر پیشونی تا فـَـهمی گپ چیونه، گُ تا نِـی نَ وَ چپون سَن ( گرفتند ) و سُـختِـن ( سوزاندند).
وَ خـُـل ( خاکستر ) اُو نِـی ، دار ناری (انار) سوز کِ. شکوفه زهُ ، دوتا نار دا.
یه روُ که کُر ماه پیشونی رَهته بی وَ زِر دار نار بازی کنه ، دار نار خـَل ( خم ) آبی و کُر ماه پیشونی دَس کِ نارَ چـِی . اِشکـَـنا و نـِها وَ خـَردَن . مِـن حین خـَردن نار، دو تا دونه وَ نارَ کوُ ، اُفتا وَ مِـن خـُمره ی مویزی .
کُر شا هم که دَ ایسو وَ سفر اُومده بی، وَ دُم خَر پیشونی گُ : سِیم ( برایم ) مَویز بیا. دُم خر پیشونی دَهس که وَ مِـن خُمره که مویز دراره ، یه چـِـی دَهسِِ شَ کُـخت ( گاز گرفت ) . کُر ماه پیشونی اومه دَهس وَ مِـن خـُمره کنه وَ خـُمره گُ: ایکـُوزی ( گاز می گیری ) ایکـُوزی ، دَس کُر خـُتـَم ایکـُوزی .
کُر شا بلند آبی و مِـن خـُمرنَ سیل کِ و ماه پیشونی نَ وَ مِـنِ اِش دِی ( دید ) . ماه پیشونی گُ : رَختـُم ( لباسم ) نَ وَبَرمِ ( تنم نیست) ، بیاریت تا بَرکُنـُم. زی( زود) سیش رَخت اِشَ آوردنُ بَر کِ وَ خـُمره، اومه وَ دَرُ کُرِشَ کِ وَ بغلُ بوس کِ . هر چی هم وَ سَرِش اُومدَه بـِی، سی شون گُ.
کُر شاه هم اَمر کِ تا مو دُم خر پیشونی نَ وَ دُم قاطری بـَهُِسِـن وَ سی مِن کُـهسار رَم دان (فراری دادند ) .
کُر شا و ماه پیشونی و کُرش زِندِی خَـشی نَ وَ سر نهان ( شروع کردند ) .
متیل ما خـَـشه خـَـشه
دَسه ی گـُلی وَریش کَشه
( برگرفته از فرهنگ شفاهی مردم ممسنی)
رقص شادمانه چوپی در ممسنی(رقص زنان)
دارل بلی اوبیدشو چشمیل زلالش
علی علمداری
اور سه ورکشه هر روز و بارونی نی
ایطو بو
یه آهنگ خیلی خیلی زیبا به زبان لری 
برای دانلود روی دکمه زیر کلیک کنید 
امیدوارم از آهنگ خوشتون بیاد 
